Level#📌 C14C1 ขั้นตอนการดำเนินงานเจาะสำรวจดิน ตั้งแต่สนามถึงรายงานผล

[Chanapot]

เมื่อเห็นรถหรือเครื่องเจาะดินเข้าไปทำงานภายในพื้นที่ก่อสร้าง หลายคนอาจเข้าใจว่าการดำเนินงานเจาะสำรวจดินคือการเจาะหลุมลงไปแล้วนำดินขึ้นมาเปิดดูเท่านั้น

ในความเป็นจริง ภารกิจ **Soil Boring Test** มีลำดับขั้นตั้งแต่การกำหนดแผนก่อนเข้าสนาม การเจาะ งานเก็บตัวอย่าง การทดสอบ การบันทึกรายละเอียด ไปจนถึงการจัดทำ Boring Log และรายงาน Soil Investigation


แต่ละลำดับขั้นมีความสำคัญ เนื่องจากชุดข้อมูลที่ไม่ถูกต้องในสนามย่อมส่งต่อผลต่องานวิเคราะห์ในกระบวนการต่อไป


### 1. เรียนรู้ข้อมูลของโปรเจกต์


ก่อนเริ่มดำเนินงาน ควรทราบรายละเอียดพื้นฐาน ตัวอย่างเช่น ประเภทอาคาร จำนวนชั้น ขนาดพื้นที่ ตำแหน่งโครงสร้าง และจุดมุ่งหมายของงานสำรวจ


อาคารขนาดเล็ก อาคารสูง โรงงาน สะพาน ถนน หรือโปรเจกต์ที่มีชั้นใต้ดิน ย่อมอยากได้ข้อมูลดิจิทัลแตกต่างกัน


ในกรณีที่มีรายละเอียดฐานรากเบื้องต้นหรือชุดข้อมูลสำรวจดินในบริเวณคล้ายก็สามารถนำมาใช้ประกอบการจัดทำแผนได้ แต่ไม่ควรถือว่าข้อมูลของพื้นที่ข้างเคียงสามารถแทนข้อมูลดิจิทัลของบริเวณก่อสร้างจริงได้ครบทั้งหมด


### 2. กำหนดตำแหน่งหลุมเจาะ 🔎


ตำแหน่งหลุมควรกระจายให้สามารถสะท้อนสภาวะของดินใต้จุดหมายจำเป็นของงานโครงการ


สำหรับอาคาร อาจพิจารณาตำแหน่งบริเวณมุมอาคาร จุดรับน้ำหนักหลัก หรือในบริเวณที่สงสัยว่าสภาวะของดินอาจต่างกันจากส่วนอื่น


ในพื้นที่ใหญ่ การมีหลุมอยู่เพียงมุมเดียวไม่สามารถกล่าวได้แน่นอนว่าชั้นของดินอีกด้านหนึ่งสอดคล้องกัน


การกระจายตำแหน่งอย่างเหมาะสมจึงมีความสำคัญไม่แพ้จำนวนหลุม


### 3. จัดเตรียมสถานที่สำหรับเครื่องเจาะ


เครื่องเจาะต้องมีพื้นที่สำหรับเข้าถึงและตั้งเครื่องได้อย่างปลอดภัย


ก่อนเริ่มดำเนินการเจาะควรเช็กข้อจำกัดภายในพื้นที่ อาทิ สายไฟ อาคารข้างเคียง แนวท่อ ระบบงานสาธารณูปโภค สถานที่ต่างระดับ และสภาพพื้นดิน


บางจุดหมายที่เครื่องจักรขนาดใหญ่เข้าถึงซับซ้อนอาจต้องเลือกสรรเครื่องมือใช้งานหรือวิธีการทำงานให้เหมาะสำหรับสภาพหน้างาน


### 4. เริ่มเจาะทำการสำรวจชั้นดิน


เมื่อเริ่มเจาะ ช่างสนามจะตรวจติดตามการเปลี่ยนของชั้นของดินตลอดความลึก


ดินที่พบอาจประกอบด้วยดินถม ดินเหนียว ดินทราย ดินตะกอน กรวด หรือวัสดุชนิดอื่น โดยจะบันทึกระดับความลึกที่มีการเปลี่ยนของชั้นดิน 🔍


ตัวอย่างที่เก็บขึ้นมาจะถูกติดหมายเลขและกำหนดระดับความลึกให้เด่นชัดเพื่อป้องกันไม่ให้การสับสนภายหลัง


### 5. ดำเนินการ Standard Penetration Test


ระหว่างการเจาะ อาจมีการปฏิบัติ **Standard Penetration Test หรือ SPT** ตามช่วงความลึกที่ชี้ระบุ


ผลการทดสอบ SPT ทำให้สามารถได้ข้อมูลเชิงปริมาณเกี่ยวกับการต้านทานการเจาะของดิน ณ ระดับนั้น


ค่า SPT-N ที่ได้มักถูกบันทึกใน Boring Log และนำไปนำมาใช้ประกอบการพิจารณาความแน่นของดินทรายหรือพฤติกรรมของชั้นของดินร่วมกับชุดข้อมูลอื่น


สิ่งที่ควรพิจารณาคือไม่ควรนำมาพิจารณาค่า SPT แบ่งออกจากชนิดดินและสภาพแวดล้อมของหลุมเจาะ


### 6. เก็บตัวอย่างดิน


ตัวอย่างดินมีหลายรูปแบบตามเป้าหมาย


ตัวอย่างที่ได้จากอุปกรณ์ใช้งาน SPT สามารถนำไปใช้งานตรวจสอบชนิดและลักษณะของดินได้ ส่วนดินเหนียวบางระดับอาจเก็บตัวอย่างที่รักษาสภาพของดินได้มากกว่า เพื่อใช้งานทดสอบความสามารถด้านกำลังและหน่วยน้ำหนัก


ตัวอย่างแต่ละชิ้นควรมีรายละเอียดควบคุม อาทิ


หมายเลขหลุม 
หมายเลขตัวอย่าง 
ระดับ From–To 
วันที่เก็บ  🌙
ประเภทตัวอย่าง


แพลตฟอร์มการจัดเก็บที่ดีมีส่วนช่วยให้ผลในห้องปฏิบัติการสามารถย้อนกลับออกเดินทางระดับความลึกใน Boring Log ได้อย่างถูกต้อง


### 7. ทบทวนระดับน้ำในดิน


ระหว่างและหลังการเจาะจะมีการสังเกตน้ำในหลุม สำหรับใช้เป็นข้อมูลประกอบการประเมิน Ground water level


ระดับน้ำในดินจำเป็นต่อทั้งการวิเคราะห์ดินและวิธีการก่อสร้าง


แต่ถึงอย่างนั้น ค่าที่วัดได้ควรระบุระยะเวลาและสภาวะการทำการวัด เพราะระดับน้ำสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามฤดูกาล ปริมาณฝน และลักษณะของชั้นดิน


### 8. ส่งตัวอย่างเข้าสู่ห้องลงมือทำการ


หลังเสร็จภารกิจสนาม ตัวอย่างที่เหมาะจะถูกส่งไปทดสอบในห้องลงมือทำการ


รายการทำการทดสอบขึ้นกับวัตถุประสงค์และชนิดของดิน เช่น


Water Content ใช้งานตรวจสอบปริมาณน้ำในดิน


Unit Weight ใช้งานหาหน่วยน้ำหนักตัวอย่าง


Atterberg Limits ช่วยวิเคราะห์คุณสมบัติของดินละเอียดถี่ถ้วนและนำมาใช้ในการจำแนกดิน


Sieve Analysis ใช้งานวิเคราะห์การกระจายขนาดเม็ดดิน


การทดสอบกำลังของดินใช้ประกอบการประเมินพฤติกรรมด้านแรงเฉือน


ไม่จำเป็นต้องลองใช้ทุกตัวอย่างด้วยรายการเดียวกันทั้งสิ้น แต่ควรเลือกให้เหมาะสำหรับข้อมูลที่มีความจำเป็นในการวิเคราะห์ 📊


### 9. จำแนกชั้นของดิน


ข้อมูลจากสนามและห้องลงมือทำการจะถูกนำมานำมาพิจารณาร่วมกันเพื่อจำแนกชนิดของดิน


อาทิ ดินที่มองด้วยตาเหมือนดินเหนียวอาจมีคุณสมบัติไม่เหมือนกันกันเมื่อคิด Grain Size และ Plasticity


การจำแนกอย่างมีแบบแผนมีส่วนช่วยให้วิศวกรจากหลายฝ่ายสามารถรับรู้ลักษณะของดินด้วยภาษาทางวิศวกรรมที่ตรงกันมากขึ้น


### 10. สร้างขึ้น Boring Log


Boring Log เป็นเอกสารหลักของแต่ละหลุมเจาะ


โดยปกติจะประกอบด้วยข้อมูลโปรเจกต์ หมายเลขหลุม ระดับพื้นดิน ความลึกหลุม ชั้นดิน เลขตัวอย่าง ค่า SPT ผลทดลองบางรายการ และระดับน้ำในดิน


เมื่อดู Boring Log จากบนลงล่าง ผู้ใช้สามารถเห็นการเปลี่ยนแปลงของชั้นของดินตลอดความลึกได้อย่างมีระบบ


ถ้ามีหลายหลุม การนำมาเทียบกัน Boring Log ระหว่างหลุมยังมีส่วนช่วยให้เห็นแนวโน้มของชั้นดินในพื้นที่ได้อีกด้วย


### 11. วิเคราะห์และจัดทำรายงาน


ขั้นตอนสุดท้ายคือการนำข้อมูลดิจิทัลทั้งสิ้นมาสรุปเป็นรายงาน Soil Investigation 🏗�


รายงานที่ดีควรส่งผลให้ผู้ศึกษาสามารถโปร่งใสว่า รายละเอียดมาจากหลุมใด ระดับใด และผ่านขั้นตอนทดสอบอะไรบ้าง


อีกทั้ง อาจมีรายละเอียดที่เกี่ยวข้องกับแนวทางสำรวจ สภาพพื้นที่ ผลจากการทดสอบ ตารางสรุป และข้อสังเกตทางวิศวกรรมตามขอบเขตของงานที่ทำ


### ทำไมคุณภาพภารกิจสนามจึงจำเป็น


ต่อให้มีโปรแกรมวิเคราะห์ที่ยากเพียงใด ถ้าข้อมูลดิจิทัลต้นทางคลาดเคลื่อน ผลจากการวิเคราะห์ก็ย่อมมีข้อจำกัด


ตัวอย่างดินที่ติดหมายเลขคลาดเคลื่อน ระดับความลึกคลาดเคลื่อน หรือการบันทึกค่า SPT คลาดเคลื่อน ขนาดเล็กส่งผลต่อ Boring Log และรายงานในสุดท้าย


งานที่ทำ Soil Investigation จึงเป็นงานที่ทำที่ต้องให้ความจำเป็นตั้งแต่ลำดับขั้นภาคสนาม ไม่ใช่เฉพาะลำดับขั้นจัดทำรายงาน


### สรุป


ขั้นตอนทำการเจาะสำรวจดินประกอบด้วยการวางแผน ระบุตำแหน่ง เจาะดิน ปฏิบัติ SPT เก็บตัวอย่าง เช็กน้ำใต้ดิน ทดสอบในห้องปฏิบัติการ จำแนกดิน และสร้างขึ้น Boring Log


สารสนเทศทุกส่วนต่อเชื่อมกันเป็นลำดับ


เมื่อดำเนินงานที่ทำอย่างตรงตามข้อเท็จจริง Soil Boring Test จะส่งผลให้สภาพใต้ดินที่ไม่สามารถมองเห็นจากผิวดินกลายเป็นข้อมูลดิจิทัลที่วิศวกรสามารถนำไปใช้เป็นข้อมูลประกอบการออกแบบและกำหนดแผนงานก่อสร้างได้อย่างมีแบบแผน

Read more: https://soilboring.asia/soil-investigation/

[Chanapot]

การทดสอบความหนาแน่นในสนาม จะกระทำช่วงละกี่เมตร